Konferans

Damarlarında Hayat Dolaşır!
Bizans’ta İstanbul Bir Şifa Kenti miydi?
Sağlık, Şifa ve Kentsel Ekosistem Üzerine Bir Değerlendirme
Brigitte Pitarakis

13 Mart 2026 / 18.30

Sağlık ile çevre arasındaki ilişki, beden ile doğa arasındaki bağı açığa çıkarır. Geçmiş deneyimler bugünün sağlık, çevre ve sanat anlayışına dair ne söyleyebilir?

Konferans, geç Bizans İstanbul’unu bir şifa kenti olarak düşünmeye davet ediyor. Bizans edebî geleneğinde kent, metaforik olarak insan bedeniyle özdeşleştirilebilen canlı bir varlıktır; tarihsel sarsıntılar karşısında hastalanan, toparlanan ve yeniden canlanan bir beden gibi tasavvur edilir. Latin işgalinin (1204–1261) ardından Palaiologoslar döneminde İstanbul’un geri alınışı ve onarımı, çağdaş metinlerde bir yeniden doğuş ve dayanıklılık anlatısı içinde yer bulur. Bu çerçevede Bizans başkenti, tıbbi bilgiyle beslenen ve kendini sürekli yenileyen bir şifa bedeni olarak ortaya çıkar.

Kentin hayat damarları olan su yolları, bu altyapının sürekliliğini güvence altına alan bakım pratikleri ve yeşil alanlar, kentsel sağlığın görünmez ama vazgeçilmez unsurlarını oluşturur; kentin sürekli kendini yenileyebilme kapasitesini yansıtır. Bizans tıbbında su, hem tedavi edici hem de koruyucu uygulamaların merkezinde yer almış; kirli su ve havanın yol açtığı hastalıklar ve salgınlar ise tıbbi söylemin temel meseleleri arasında değerlendirilmiştir.

14 Mart Tıp Bayramı kapsamında düzenlenen konferans, tıp ve farmakolojideki gelişmeler, arınma pratikleri ve şifa mekânları üzerinden Bizans dünyasında beden ve ruh sağlığının bir bütün olarak nasıl düşünüldüğünü ele alıyor; kent, çevre ve sağlık arasındaki kadim ilişkiyi tarihsel bir bakışla yeniden değerlendiriyor.

Pera Müzesi Oditoryumu’nda gerçekleşecek etkinlik ücretsizdir ve dili Türkçedir. Rezervasyon alınmamaktadır.

Brigitte Pitarakis, CNRS, Paris (UMR 8167 Orient et Méditerranée)
CNRS’de Bizans Çalışmaları alanında Araştırma Direktörü olan Pitarakis, aynı zamanda Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Bilim Kurulu üyesi ve YILLIK: Annual of Istanbul Studies ile Cahiers archéologiques dergilerinin de yayın kurulu üyesidir.

Çalışmaları Bizans maden sanatına odaklanır. Maddi kültürü, onu var eden toplumsal ve kültürel bağlamlar içinde ele alan araştırmaları, metalin Bizans gündelik yaşamındaki biçimlendirici işlevini görünür kılmıştır. Hâlen, bronz objelerin Bizans toplumunda bıraktığı kalıcı izleri inceleyen bir kitap üzerinde çalışmaktadır.

2007–2021 yılları arasında Pera Müzesi’nde Bizans kültürüne odaklanan dört serginin küratörlüğünü üstlenmiştir. Bunlar arasında Hayat Kısa, Sanat Uzun: Bizans’ta Şifa Sanatı (2015), disiplinler ve çağlar arasında kurduğu diyalogla alana yenilikçi bir perspektif kazandırmıştır.