Söyleşi

Arka Oda Toplantıları
Arşivin Sessizliğini Kırmak
Osmanlı Sahnesinde Ermeni Kadın Oyuncular
Duygu Dalyanoğlu ve Esra Dicle

31 Mart 2026 / 18.30

Müslüman-Türk kadınların sahneye çıkmasının yasak olduğu on dokuzuncu yüzyılda, Osmanlı tiyatrosunun kurucu özneleri Ermeni kadın oyunculardı. Duygu Dalyanoğlu, doktora tezinden hareketle, bu söyleşide Arusyak Papazyan, Yeranuhi Karakaşyan ve Azniv Hraçya gibi öncü figürlerin deneyimlerini “ilahî yetenek” mitinin ötesine geçerek “bedenleşmiş emek” olarak yeniden okuyor. Bu çerçevede Ermeni kadınların İstanbul’un çok kültürlü tiyatro ortamında sahnede, sahne arkasında ve sahne dışında nasıl bir sanatçı kimliği oluşturdukları arşiv belgeleri ışığında tartışmaya açılıyor.

Söyleşide Pera’da ses getiren oyunların sahnelendiği mekânlardan Gedikpaşa’nın yıkılan tiyatrolarına, Edirne ve Tiflis turnelerinin sunduğu yeni imkânlardan anne veya eş olunca arşivden silinen oyuncuların sessizliğine uzanan geniş bir panorama sunulacak. Birincil tanıklıklar ve Ermenice süreli yayınlar üzerinden kurgulanan bu “karşı-arşiv” çalışması, Osmanlı modernleşmesini kadın oyuncuların bedensel eylemliliği üzerinden yeniden düşünmeyi teklif ediyor. Doç. Dr. Esra Dicle’nin tartışmacı olarak katılımıyla, çalışmanın tiyatro tarihyazımı ve toplumsal cinsiyet tartışmaları eksenindeki katkıları üzerine bir söyleşi gerçekleştirilecek.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü giriş katında gerçekleşecek söyleşiye katılım ücretsizdir, rezervasyon alınmamaktadır. Söyleşi, sonrasında İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün YouTube kanalında yayınlanacaktır.

Arka Oda Toplantıları Hakkında
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün 2008 yılından beri, İstanbul araştırmalarına farklı bir boyut kazandırmak amacıyla hayata geçirdiği Arka Oda Toplantıları serisi, tarihten mimariye, müzikten sinemaya uzanan kapsamı ile İstanbul’a dair en yeni araştırma ve tartışmalara yer vermeyi amaçlıyor.

Duygu Dalyanoğlu Hakkında
Duygu Dalyanoğlu, tiyatro sanatçısı ve araştırmacıdır. Lisans eğitimini 2009 yılında Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümünde, yüksek lisans eğitimini 2016 yılında İstanbul Şehir Üniversitesi Kültürel Çalışmalar bölümünde tamamlamıştır. 2026 yılında Kadir Has Üniversitesi Kadın Çalışmaları programında “The Experience of Armenian Actresses During the Establishment of European-Style Theatre in the Ottoman Empire” başlıklı doktora tezini tamamlamıştır. 2009 yılından bu yana Boğaziçi Gösteri Sanatları Topluluğu bünyesinde ve bağımsız projelerde oyunculuk ve oyun yazarlığı yapan Dalyanoğlu, Osmanlı tiyatro tarihi, feminist metodoloji ve tiyatro ile toplumsal cinsiyet ilişkisi konularına odaklanmaktadır. Zabel Yesayan ve Sevgi Soysal’ın hayatına ve edebiyatına odaklanan iki özgün oyunda yazar ve oyuncu olarak yer almıştır.

Esra Dicle Hakkında
Esra Dicle, lisans, yüksek lisans ve doktora derecelerini Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden almıştır. “Resmî İdeoloji Sahnede / Kemalist İdeolojinin İnşasında Halkevleri Dönemi Tiyatro Oyunlarının Etkisi” başlıklı doktora tezi İletişim Yayınları tarafından yayımlanmıştır. İkinci kitabı Ben Yüz Çiçekten Yanayım / Nâzım Hikmet Tiyatrosunda Metinler-Türler-Söylemler İmge Kitabevi Yayınları’ndan basılmıştır. Dergâh Yayınları’ndan çıkan Edebiyatın Duygu Haritası ve Osmanlı Sahnesi—19. yy Çok Dilli Osmanlı Komedyasından Üç Metin kitaplarını da hazırlamıştır. 2005 yılından bu yana Boğaziçi Üniversitesi’nde Doçent Öğretim Görevlisi olarak görev yapan Dicle, Türk Dili derslerinin yanında modern tiyatro, uyarlama kuramı ve teatrallik üzerine de çeşitli dersler vermektedir.